Ahabia

Baratzeari dotorezia eta osasuna dakarkion fruitu preziatua

Ahabia (edo mustia) gure inguruetara ezin hobeto egokitu den fruta-zuhaixka da, batez ere lur azidoak ditugun tokietan. Neguan "hotz-orduak" pilatu behar ditu udaberrian loraldi kementsua ziurtatzeko. Hura lantzeko mugarik handiena lurra da: pH oso baxua (azidoa) behar baitu. Isuri atlantikoan, euriak lurra azidotu ohi duenez, erraz hazten da; Arabako lur karetsuagoetan, ordea, turba edo substratu azidoak gehitu behar zaizkio. Estetikoki landare ederra da: udaberrian kanpaitxo zuriz janzten da eta udazkenean hostoak su-gorriz tindatzen zaizkio, baratzea argituz.

Ahabia gure kulturan 

Euskal mitologian, basoko fruitu txiki eta ilunak Basajaunen babespean daude, basoaren jauna bera baita haien jabe. Esaten zenez, ahabia basatiak (basamustiak) "gaueko perlak" ziren bidean zihoazen ibiltari nekatuak elikatzeko. Etnografikoki, fruitu hauek biltzea ohitura handia izan da Gorbeia inguruko maldetan edo Urbiako zelaietan. Baratzean izatea basatiak denari zaion errespetuaren ikurra da. Sinesmen zaharren arabera, etxe ondoan ahabi-zuhaixka bat izateak buru-argitasuna dakar eta pentsamendu "ilunetatik" babesten du etxea, fruituen kolore sakon eta araztaileari esker.

Propietateak 

Elikagairik antioxidatzaileenetakoa dela esan ohi da. Antozianina asko du, sistema kardiobaskularra babesten eta memoria hobetzen laguntzen dutenak. Gure herri-medikuntza modernoan, gernu-bideetako infekzioak (zistitisa) prebenitzeko eta ikusmena hobetzeko (batez ere gauekoa) balio handia ematen zaio. C bitamina eta zuntz iturri bikaina da.

Mustia sukaldean 

Mustia eta Ahuntz-gazta entsalada 

Zure baratzeko errukula freskoaren gainean, gehitu jaso berri dituzun ahabi edo mustia eskukada bat. Birrindu gure artzainen ahuntz-gazta pixka bat eta gehitu herriko intxaur batzuk. Ondu sagar-ozpin eta ezti erredukzio batekin. Ahabiaren eztanda ahoan eta gaztaren krematasuna maisuki uztartzen dira.

Gogoratzeko lana 

Azpiak egitea (Acolchado azidoa). Hil ala bizikoa da lurra pinu-azalarekin edo pinu-orratzekin estaltzea. Horrela, landareak hainbeste maite duen hezetasuna mantenduko duzu, belar txarren lehia saihestuko duzu eta lurraren azidotasuna modu naturalean gordeko duzu.

Garaian garaiko lanak

• Otsaila/Martxoa: Adar zaharrak kimatu eta substratu azidoa edo sufrea gehitu behar izanez gero.
• Apirila: Loraldi garaia. Ziurtatu urik ez zaiola falta hilabetea lehorra badator.
• Maiatza: Sareak jarri txoriak fruituak jan ez ditzaten.
• Ekaina/Uztaila/Abuztua: Uzta garaia (aldaeraren arabera: goiztiarra, ertaina edo berandukoa).
• Iraila: Hostoen kolore-aldaketaz gozatu.
• Azaroa/Abendua: Zuhaixka berriak landatzeko sasoi ezin hobea, landarea lozorroan dagoen bitartean.