Esne fungizidari

Esne-ura da gurean zurinaren (oidioa) aurka dagoen erremediorik eraginkorrena, barazkiak eta mahastiak hezetasunetik babesten dituena gaztaturaren (lactosuero) indarrari esker. Tratamendu honek askomizetoen familiako onddoei aurre egiteko gaitasun aparta du, batez ere landare minberetan, hala nola kuiatxoan, kuian edo mahatsean (bereziki Txakolin mahastietan). Haren eraginkortasuna ez dator toxikotasunetik, gatz mineralen, aminoazidoen eta laktoferrina izeneko proteinaren arteko konbinaziotik baizik.

Eguzki-argiarekin kontaktuan jartzean, esneak oxigeno-erradikal askeak sortzen ditu, eta horiek hilgarriak dira onddoaren esporarentzat, landarearen ehunak kaltetu gabe. Euskal Herrian, laino-goizeak eta hezetasun erlatibo handiko egunak ohikoak direnez, fungizida honek, gainera, hostoetarako bioestimulatzaile gisa jokatzen du, kaltzioa eta aminoazidoak emanez eta laborantzaren osasuna sendotuz ingurumen-estresaren aurrean.

Osagaiak

• Esnea: 2 litro esne gaingabetu edo gaztatura (gatzura). Komeni da gaingabetua izatea, koipeak oxidatu ez daitezen eta usain txarrak edo nahi ez ditugun intsektuak erakar ez ditzaten.
• Ura: 8 litro euri-ura.
• Sodio bikarbonatoa (Aukerakoa, baina gomendagarria): 20 gramo (koilarakada bat). Bikarbonatoak hostoaren azaleko pH-a aldatzen du, ingurune alkalinoa sortuz eta onddoen esporak ernatzea eragotziz.

Prestaketa

1. Nahasketa: Ihinztagailu edo plastikozko ontzi batean, isuri 8 litro ur.
2. Diluzioa: Gehitu 2 litro esne gaingabetu. Funtsezkoa da proportzioa (8:2 edo 7:3) errespetatzea, hosto gainean materia organiko gehiegi pilatzeak beste onddo saprofito batzuen agerpena mesede ez dezan.
3. Indartzea: Bikarbonatoa erabiltzea erabakitzen baduzu, urtu lehenago ur epel apur batean nahasketa nagusiari gehitu aurretik, pitak bafatu ditzaketen pikorrak saihesteko.
4. Homogeneizazioa: Astindu poliki ontzia likidoak kolore zuri garden eta uniformea hartu arte. Ez du hartzidurarik behar; prestatu eta berehala erabili daiteke.

Aplikazioa

• Maiztasuna: Prebentzio gisa, aplikatu 10-12 egunean behin. Zurinaren orban zuriak (hautsa edo errautsa) agertu badira, aplikatu 3 edo 4 egunean behin izurria desagertu arte.
• Baldintza klimatikoak: Beste tratamendu batzuek ez bezala, honek eguzki-argia behar du fotosentsibilizazio bidez bere indar fungizida aktibatzeko. Goizean goiz, behin orbiriak edo ihintzak ihes egin duenean, aplikatzea gomendatzen da, eguzkiaren argiak esnearen osagaietan eragin dezan.
• Estaldura: Ihinztatu eskuzabal hostoaren gainaldea zein azpialdea.
• Ingurumen-eragina: Produktu hau erabat segurua da erleentzat eta fauna laguntzailearentzat. Bioerabilgarria eta nutrizionala denez, ez du fruituak kontsumitzeko segurtasun-eperik behar.

Euskal baserri tradizionalean, esnea beti izan da garbitasunari eta eskaintzari lotutako elementu sakratua. Antzina, artzainek eta nekazariek esne-eskaintza egiteko ohitura zuten, lehen jetzitako esne apur bat lurraren gainean edo leize-zuloetako arrakaletan isuriz, Amalurraren eskuzabaltasuna eskertzeko. Landareak osatzeko esnea erabiltzea ez da teknika soil bat; euskal ahozko tradizioarentzat, lurrak ematen digun bizi-indar bera lurreari itzultzea da, etxearen eta natura basatiaren arteko oreka mantenduz, gure izpiritu eta zaindarien babespean.