Kamamila ura

Kamamila-ura (edo larranbilo-infusioa) da gurean hazitokietako onddoak prebenitzeko irtenbide naturalik onena, landare-izpi gazteak hezetasunetik babestuz. Irakin botaniko honek Matricaria chamomilla landarearen sufreaz eta olio esentzialez baliatzen da substratuak desinfektatzeko eta zurtoin xamurrenak sendotzeko. Gure isuri atlantikoan, hazitokietako (hazitegi) gehiegizko hezetasunak ernatu berri diren landareak zapuztu ohi dituenean, kamamilak antiseptiko leun baina eraginkor gisa jokatzen du, lurraren mikrobiota sentikorra kaltetu gabe.

Osagaiak

• Kamamila: 50 gramo lore lehor edo 250 gramo bertan ekoitzitako lore fresko.
• Ura: 2 litro ur (ahal dela euri-ura edo iturburukoa, kloroak osagai aktiboei kalte egin ez diezaien).
• Ontzi sakon bat: Zeramikazko edo beirazko ontzia, metalen kutsadurarik gabe infusioa egiteko.
• Ihinztagailua: Garbia eta pita finekoa, landarea modu uniformean bustitzeko.

Prestaketa

• Berotzea: Jarri 2 litro ur irakiten ontzian.
• Infusioa: Urak irakiten duenean, kendu sutik eta gehitu kamamila-loreak.
• Pausatzea: Estali ontzia olio esentzialak (bisabolola eta kamazulenoa) lurrundu ez daitezen. Utzi pausatzen nahasketa erabat hoztu arte (gutxienez 2 ordu).
• Iragaztea: Iragazi infusioa oihal mehe batekin edo sare estuko iragazki batekin, ihinztagailuaren pita bafatu dezakeen hondar solidorik gera ez dadin.
• Ontziratzea: Isuri likidoa ihinztagailura. Ez da nahasketa hau urardotu behar; zuzenean erabiltzen da beharrezko sufre-kontzentrazioa bermatzeko.

Erabilera eta Aplikazioa

• Hazitokietan: Ihinztatu eskuzabal substratuaren gainean eta landare gazteetan, landarea ernatzen den unetik bertatik. Hil ala bizikoa da laino-egunetan edo hezetasun handikoetan erabiltzea, Pythium eta Rhizoctonia onddoen erasoak saihesteko.
• Maiztasuna: Aplikatu astean behin prebentzio gisa. Onddoen lehen seinaleak ikusiz gero, aplikatu 3 egunean behin.
• Segurtasuna: Erabat segurua da erleentzat eta beste intsektu onuragarrientzat. Ez du inolako toxikotasunik gizakiarentzat, ezta baserriko aziendarentzat ere.
• Aholku Teknikoa: Kontaktu bidezko ongarri prebentiboa denez, goizean goiz aplikatzea gomendatzen da, landarea egunean zehar pixkanaka lehortu dadin.

Euskal baserrietako tradizioan, kamamila edo larrabelarra "dena osatzen duen belar" gisa balioetsi izan da. Sinesmenen arabera, kamamilaren urrinak energia onak erakartzeko eta gauak bidaltzen zituen eragin txarretatik airea "garbitzeko" indarra zuen. Herri-folkloreak dionez, kamamila-loreak eguzki-txinparta txikiak ziren, zelaietan ernatzen zirenak naturako izaki hauskorrenak babesteko. Horregatik, hazitokiak infusio honekin bustitzea ez zen teknika nekazal huts bat; babes-erritu bat zen, etorkizuneko uzta Amalurraren babespean haziko zela ziurtatzeko, sustraiak ihartu nahi zituzten lurpeko genioen bekaitzetik (inbidiatik) libre.