Zolda-belar ura

Zolda-belar handiaren ura (purina) potasioan aberatsa den ongarri organiko aparta da Euskal Herriko baratzeetarako; tomatearen dasta eta fruituen loditzea indartzen du. Symphytum officinale landaretik abiatuta egondako bioestimulatzaile hau potasio-ongarri kimikoen behin betiko ordezko ekologikotzat jotzen da. Bere sustrai-sistema indartsuari esker, landare honek lurpeko geruza sakonenetatik erauzten ditu mineralak, hostoetan potasio (K), nitrogeno (N), fosforo (P) eta alantoina kopuru handiak kontzentratuz.

Gure isuri atlantikoan, euri ugariek lurrazaleko elikagaiak garbitu eta lixibiatu ohi dituzten parajeetan, zolda-belar urak lurraren emankortasuna berreskuratzeko lan bikaina egiten du. Hura emateak loraldi indartsua sustatzen du, barazkien mamitzea eta tamaina nabarmen hobetzen ditu, eta laborantzen berezko defentsak pizten ditu ur- edo tenperatura-estres garaiei aurre egiteko.

Osagaiak eta Neurriak

• Landare-materia: Kilo bat zolda-belar handi fresko (ahal dela landareak bere lore gogorrak erabat garatu baino lehen moztutako hostoak).
• Ura: 10 litro euri-ur edo iturburuko ur. Zeharo saihestu behar da iturriko ur kloratua, kloroak hartzidura bideratzen duten mikroorganismoen lana deuseztatzen baitu.
• Ontzia: Plastikozko edo egurrezko upela. Inoiz ez erabili metalezko ontzirik, oxidazio azidoak prestatuaren dohainak alda ez ditzan.

Egiteko Prozesua

• Txikitzea: Zolda-belar hostoak fin-fin puskatu edo txikitu zuntzak apurtzeko eta barruko zukuak azkarrago aska daitezen.
• Mazerazioa: Sartu landare-multzoa ontzian eta estali erabat 10 litro euri-urekin, goiko aldean aire-tarte bat utziz.
• Hartzidura eta Oxigenazioa: Jarri ontzia itzalean. Funtsezkoa da egunean behin edo bitan nahastea indarrez egurrezko makila batekin. Eguneroko iraultze honek hartzidura aerobikoa dela bermatzen du, eta usain txarrak zein usteldura saihesten ditu.
• Ontzea: Tenperaturaren arabera, prozesuak 10 eta 14 egun artean irauten du. Prest egongo da nahastean burbuilarik edo bitsarik (aparra) agertzen ez denean eta hostoak likido ilun batean erabat desegin direnean.
• Iragaztea: Iragazi ondo-ondo oihal mehe batekin eta gorde likidoa botila edo ontzi ilunetan, toki fresko batean.

Erabilera eta Aplikazioa

• Sustraietarako ongarria (Ureztaketa bidez): %10ean diluitu (litro bat purin 9 litro urko). Bi astean behin ureztatzeko modu egokia da, potasio-zale amorratuak (gosetiak) diren landareentzat, hala nola Gernikako tomatea, Tolosako babarruna, Ibarrako piparrak edota patatak, lore-garaian eta fruitua loditzeko sasoian.
• Hosto-indargarria: %5ean diluitu (litro bat purin 19 litro urko). Ihinztatu hostoen gainean kaltetutako landareen osatzea bizkortzeko. Alantoinak zelula-beneratzaile gisa jokatzen du, kazkabarrak edo inausketek eragindako zauri txikiak orbaintzen lagunduz.
• Segurtasuna: Produktu hau %100 kaltegabea da erleentzat, polinizatzaileentzat eta lurreko mikrofaunarentzat. Gomendagarria da ilunabarrean ematea, eguzkiak haren dohainak lurrun ez ditzan.

Zolda-belar handia ezinbesteko oinarria da gure herri-medikuntzan, eta izen adierazgarriak ditu gurean, hala nola zauri-belarra edo hezur-belarra. Antzina, sendagileek eta baserritarrek landarearen sustrai erretxinatsua txikitzen zuten loturak edo kataplasmak egiteko, hezur-hausturak josteko, bihurrituak osatzeko eta zauriak ixteko, bai baserriko jendearentzat bai ukuiluko edo kortako idi zein behiak sendatzeko. Jakituria enpiriko hori nekazaritzara ekartzean, landarearen ura laborantza ahulenen suspergarri gisa erabiltzen hasi ziren nekazariak. Baserri-giroan ulertzen zenez, animalien hezurrak sendotu eta indartzeko dohainak zituen landareak, korrespondentzia naturalaren bidez, zurtoinak gogortzeko eta baserria elikatzen duen lurrari indarra emateko ahalmena ere bazuela.