Propolio-estraktua

Propolio-estraktua (edo propolioa) onddoen aurkako erremedio natural bikaina da zauriak sendatzeko eta Euskal Herriko mahasti zein fruta-arbolen gainean botrytis onddoa prebenitzeko. Tokiko erlezaintzari esker lortzen den bioaktibo honek propietate antibiotiko, antifungiko eta orbaintzaile indartsuak ditu. Kantauri isurialdean, inausketek, haizeak edo kazkabarrak patogenoen sarrera-bideak ireki ohi dituztenez hezetasun iraunkorreko inguruneetan, propolioak babes-hesi biokimiko gisa jokatzen du. Landare-ehunen gainean ematen denean, gorrina (mildiua), zurina (oidioa) edota usteldura grisa bezalako onddoen garapena moteltzeaz gain, landarearen immunitate-sistema suspertzen du (efektu elizitorea) eta kaltetutako azalaren zelula-beneratzea bizkortzen du.

Osagaiak eta Neurriak

• Propolio gordina: 150 gramo propolio gordin garbi, ahal dela inguruko erlezainei erositakoa, freskotasuna eta erretxina flabonoideen aberastasuna bermatzeko.
• Alkohol etilikoa (96º): Litro bat elikadura-erabilerarako alkohol (96º). Propolioaren erretxina konplexuetako osagai aktibo fungizidak atera ditzakeen disolbatzaile bakarra da alkohola.
• Ura: Euri-ura, baratzean ihinztatu aurreko azken nahasketarako.

Egiteko Prozesua (Ama-tintura sortzea)

• Txikitzea: Propolio gordina izozkailuan sartu ordu batzuk lehenago, hauskor edo karraskatsu bihur dadin. Ondoren, xehatu almirezean (mortairuan) hauts bihurtu edo zati oso txikiak lortu arte.
• Mazerazioa: Sartu txikitutako propolioa kristalezko poto ilun batean eta isuri 96º-ko alkohol litroa.
• Erauzketa: Itxi hermetitoki eta gorde potoa toki ilun eta fresko batean 20-25 egunez. Hil ala bizikoa da potoa egunean behin indarrez astintzea, alkoholak erretxina eta baltsamo antimikrobianoak errazago disolba ditzan.
• Iragaztea: Denbora hori igarotakoan, iragazi likidoa kafe-paper batekin edo kotoizko oihal oso fin batekin, argizari-hondarrak eta ezpurutasunak kentzeko. Lortutako ama-tintura urteetan zehar gorde daiteke toki ilun batean.

Erabilera eta Aplikazioa

• Ihinztatzeko dosia: Nahasi 3 ml propolio ama-tintura euri-ur litro bakoitzeko. Ondo irabiatu aplikatu aurre-aurretik.
• Hostoetan aplikatzea: Ihinztatu modu finean laborantza osoaren gainean. Erreferentziazko tratamendu prebentibo eta kuratiboa da Txakoli mahastietarako Botrytis cinerea onddoaren aurka mahatsa kolorez aldatzen denean (berezte-sasoian edota enberoan), edota fruta-arboletan neguko inausketaren ondoren edo kazkabar-jasaren baten ostean.
• Maiztasuna: Prebentzio gisa, eman 15 egunean behin arrisku-garaian (udaberri hezeetan). Landareak zauriren bat badu, egin bi aplikazio 48 orduren buruan.
• Segurtasuna eta fauna laguntzailea: Erleek beren erlauntza babesteko modu naturalean sortutako produktua denez, %100 segurua da polinizatzaileentzat, hegaztientzat eta baratzeko mikrofaunarentzat. Ez du segurtasun-eperik behar fruituak jateko.

Propolioa gure kulturan Euskal tradizio kulturalean, erleak (erleak) izaki sakratu eta garbitzat hartu izan dira beti. Antzina, sinesmen nagusia zen erleak zeruaren eta lurpearen arteko mezulari zirela, eta erabat debekatuta zegoen haiek iraintzea, haien aurrean biraoak botatzea edo haiek hiltzea. Baserrietan, etxeko nagusia (nagusia) hiltzen zenean, nahitaezko betebehar sakratua zen senideren bat berehala erlauntzetara joatea berria xuxurlatzera ("Erleak, erleak, nagusia hil da...") triste jarri ez zitezen edota ospa egin ez zezaten. Erlauntzako produktuak, hala nola argizaria, eztia eta propolioa, errespetu mistikoz tratatzen ziren; gainbeheraren edo ustelduraren indarrak uxatzeko gaitasuna zuten substantzia bedeinkatutzat hartzen ziren. Landareen zauriak sendatzeko propolioa erabiltzea ez zen teknika nekazal soil bat; erleen "babes-ezkutu sakratua" baserriko laborantzetara transmititzeko ohitura zen.