Asuna

Altxor ziztatzailea, lurraren indarra eta baratzeko botika onena

Asuna landare nitrogeno-zalea da; asunak ikusten dituzun tokian, badakizu lurrak indar ikaragarria duela, materia organikoan oso aberatsa baita. Mineral-metatzaile handia da (burdina, kaltzioa, magnesioa). Euskal Herrian, gure hezetasunari esker, indar handiz hazten da. Baratzean ez da ilaratan landatzen; gehienetan txoko "basati" bat uzten zaio. Nekazaritzan duen erabilerarik indartsuena asun-ura (purina) da: 10-15 egunez hartzitutako prestakina, hostoetarako ongarri gisa eta onddoen zein zorrien aurkako prebentzio gisa jokatzen duena.

Asuna gure kulturan 

Euskal mitologian eta etnografian, asuna suari eta tximistaren babesari lotuta dago. Esaten zenez, baserri ondoan asunak izanez gero, Eate jeinuak (ekaitzen jainkoak) ez zituela tximistak zure teilatuaren kontra botako. Etnografikoki, "asun-jotzea" erabiltzen zen: artikulazioak asun freskoekin kolpatzea, iparraldeko hezetasunak sortutako erreumari aurre egiteko; praktika gogorra baina eraginkorra, odol-zirkulazioa berehala bizkortzen duelako. Asuna lurra "iratzartzen" duen landarea da, eta haren ziztada, berez, duen bizi-indar handiaren abisua besterik ez da.

Propietateak 

Burdin eta klorofila bonba bat da. Dagoen landarerik purifikatzaileenetakoa da: toxinak kanporatzen, anemiaren aurka egiten eta azalaren zein ilearen osasuna hobetzen laguntzen du. Gure herri-medikuntzan, asun-zopa eman izan zaie beti gaixoaldian daudenei "odola berreskuratzeko". Diuretiko bikaina da eta azukre-maila jaisten laguntzen du.

Asunak sukaldean 

Asun-infusioa

Jarri koilarakadatxo bat asun-hosto kikara batean eta gehitu 200 ml ur oso bero (irakin gabe).
Estali kikara eta utzi 5 minutuz pausatzen.
Iragazi eta edan poliki-poliki giro-tenperaturan dagoenean.

Gogoratzeko lana 

Eskularruekin bildu. Bildu asuna loratu baino lehen, orduantxe baitu indarrik handiena. Erabili beti eskularruak eta arropa luzea. Ziztatzen bazaitu, aitonaren erremedioa hauxe da: ingurua lapaitza (edo uztaba) hostoekin igurtzi, asunaren ondo-ondoan hazten baitira landare horiek.

Garaian garaiko lanak

• Martxoa/Apirila: Lehen kimuak. Udaberriko lehen asun-ura egiteko garai ezin hobea.
• Maiatza/Ekaina: Lehortzeko bilketa (erabilera medizinalerako), loratu aurretik.
• Uztaila/Abuztua: Moztu haziak baratze osoan barrena zabal ez daitezen.
• Iraila/Urria: Negu aurreko azken ernatzea.