Erromaneskua

Geometria perfektua, fraktalez osatutako harribitxi berde eta dirdiratsua

Erromaneskua (edo Romaneskoa) baratzeko barazkirik ikusgarriena da, zalantzarik gabe. Gehienetan brokoli berde batekin nahasten bada ere, teknikoki azalore-mota bat da. Gure isuri atlantikora ezin hobeto egokitzen da, tenperatura freskoak eta inguruko hezetasun iraunkorra maite baititu. Lur sakonak behar ditu, materia organikoan (indarrean) aberatsak eta, ororen gainetik, toki asko, landareak asko hazi baitaitezke. Azalore zuri tradizionala baino landatarra eta gogorragoa da gaitzen aurrean, eta haren pella edo burua ez dago estali beharrik, berde-lima kolore hori baitu egoera naturalean.

Erromaneskua gure kulturan

Euskal mitologian eta etnografian, nahiz eta gure baratzeetan aza-hosto-zabala edo kardu-aza baino beranduago azaldu, erromaneskuak "genioen aza" ezizena hartu du. Haren egitura errepikakor eta matematikoak gure baso sakonenetako patroiak gogorarazten ditu. Etnografikoki esan ohi denez, erromanesku bati begira egoteak "pentsamendua ordenatzen" laguntzen du, jakintzarekin eta kaosean ordena sortzeko gaitasunarekin lotuz. Baserrian, "begietatik sartzen den" barazki gisa estimatzen da, etxean aza jendea gazteenen artean sartzeko modurik egokiena izanik.

Propietateak

C bitamina, zuntzean eta potasioan iturri paregabea da. Bere senideek bezala, glukosinolatoak ditu, propietate antikanzerigeno indartsuak dituztenak. Azalore arrunta baino digestiboagoa da eta gas edo haize gutxiago eragiten du. Herri-medikuntza modernoan, haren gaitasun antioxidatzaileagatik eta sistema nerbioa sendotzeko duen ahalmenagatik balioesten da, azido foliko eta mineral kopuruari esker.

Erromaneskoa sukaldean

Erromaneskoa gaztaina-eskuekin 

Banatu erromaneskoa bere pinu-itxurako burutxotan eta egosi lurrunetan 8-10 minutuz; hil ala bizikoa da murtxikatzeko moduan (al dente) geratzea, geometria ez galtzeko. Zartagin batean, gorritu baratxuri batzuk eta gure basoetako gaztaina erre eta puskatu batzuk. Gehitu erromaneskoa, saltteatu minutu batez eta amaitu Arabako Errioxako oliba-olio birjina estra zorrotada batekin. Baratzeko perfekzioa eta euskal basoaren arima batzen dituen platera.

Gogoratzeko lana

Ez gehiegi egosi. Haren edertasunaz eta dastaz gozatzeko, ezinbestekoa da tamainan egostea. Gehiegi egosten bada, kolore bizi hori galtzen du eta egitura deuseztatu egiten da.

Garaian garaiko lanak

• Maiatza/Ekaina: Erein hazitegi babestuan.
• Uztaila/Abuztua: Behin betiko aldaketa baratzera (utzi 60-70 cm landare artean).
• Iraila: Zaindu aza-beldarrak (tximeleta zuriaren harrak) uda amaierako eurien ondoren.
• Urria/Azaroa: Burua (pella) sortzen hasten da. Zaindu hezetasuna ez dadila falta.
• Abendua/Urtarrila: Uzta-aldi nagusia kostaldean.
• Otsaila: Arabako barnealdean, azken uztak, hotz gogorrak edo izerdi-igotzeak burua kaltetu baino lehen.