Milazuloa

Gorputzeko zauriak eta arimako iluntasuna osatzen dituen eguzki-belarra

Milazuloa (edo Donibane-belarra) landare bizikorra da, Euskal Herri osoko belardi eta bide-bazterretan oso ohikoa dena. Fraisoro bezalako estazioen irizpide teknikoei jarraiki, landare biziki landatarra da; lur ondo drainatuak (lur harroak) eta eguzki-begia maite ditu, nahiz eta gure haranetako erdi-itzala ere ondo onartzen duen. Erraz ezagutzen da bere lore hori biziengatik eta, batez ere, hostoak argitara jarriz gero milaka zulotxo dituela dirudielako (hortik datorkio Milazulo izena); zulotxo horiek, berez, olio-guruin txikiak dira. Behin lurrean ondo itsatsi denean, ez du ia zaintzarik behar, eta ezin hobeto egiten die aurre udako lehorteei zein neguko hotzei.

Milazuloa gure kulturan: Euskal mitologian eta etnografian, milazuloa udako solstizioko (Donibane jaiko) landare erregina da. Donibane-belarren sortan ezinbesteko osagaia dugu. Ohitura zen baserrietako ateetan zintzilikatzea, etxea tximistetatik, gaitzetatik eta sorginetatik babesteko. Sinesmen baten arabera, haren petaloak igurtziz gero, "San Juanen odola" deituriko zuku gorria askatzen du. Etnografikoki, mendeetan zehar erabili izan da baserrietan "olio gorria" egiteko; gure baserriko botikan oinarrizko erremedioa izan da kolpeak, erredurak eta baserri-lanetan sortutako zauriak sendatzeko.

Propietateak

"Prezaka naturala" izenaz ezagutzen da, depresio leun eta moderatuei, antsietateari eta lo-ezinari aurre egiteko duen gaitasunagatik. Haren osagai aktiborik garrantzitsuena hiperizina da. Kanpotik erabilita, haren olioa hanturaren aurkakoa, orbaintzailea eta antiseptiko indartsua da. Kasu!: Landare fotosentikorra denez, olioa azalean eman ondoren ez da komeni eguzkitan jartzea, orbanak edo erredurak eragin ditzake eta.

Milazuloa sukaldean (eta botikan)

Donibane-olioa (Olio gorria) 

Bildu milazulo lore freskoak ekaineko egun eguzkitsu batean (tradizioz, San Juan egunez). Bete kristalezko poto bat loreekin eta estali Arabako Errioxako oliba-olio birjina estrarekin. Itxi potoa eta utzi eguzki-izpitan (eguzkitan eta serenoan) 40 egunez. Olioak kolore gorri bizia hartuko du. Denbora hori igarotakoan, iragazi eta gorde botila ilun batean. Zauriak orbaintzeko eta erredurak lasaitzeko erremediorik onena da.

Gogoratzeko lana

Lore-bilketa. Landarea loraldi betean dagoenean eta eguzkia goian jotzen ari denean egin behar da bilketa, orduantxe baititu petaloek propietate eta indar gehien.

Garaian garaiko lanak

• Martxoa/Apirila: Landare berriak ereiteko edo aldatzeko garaia.
• Maiatza: Landarea indarrez hazten da. Garbitu inguruko belar txarrak (jorratu).
• Ekaina: Loraldi nagusia eta bilketa garaia (San Juan inguruan).
• Uztaila/Abuztua: Haren edertasunaz gozatu. Haziak bildu daitezke kapsulak horitzean.
• Iraila/Urria: Kimaketa leuna zuhaixka formari eusteko.
• Azaroa/Otsaila: Landarea lozorroan sartzen da. Izotz beltzari ondo eusten dio.