Salbia

Salbia baratzean, eta bizitza luzerako bidea

Salbia hosto grisaxka eta ukipen xamurreko zuhaixka bizikorra da. Sustraietan gehiegizko hezetasuna izatea gorrotatzen duen landare landatarra edo rústikoa dugu. Euskal Herrian, funtsezkoa da drainatze ezin hobea duten tokietan landatzea; zure lurra buztintsua bada (gure haran askotan gertatzen den bezala), asko eskertuko du landaketa-zuloan legar edo harea pixka bat gehitzea. Eguzki-begia maite du, horrela kontzentratzen baititu hobekien bere olio esentzialak. Hotzari gogor egiten dio, eta horri esker bere hostoek tente diraute Arabako edo Nafarroako barnealdean negua estutzen denean ere.

Salbia gure kulturan 

Euskal mitologian eta etnografian, jakintzaren eta osasun babestuaren landarea da salbia. Herri-jakituriak dion "salbia dagoen lekuan, heriotzarik ez" esamoldeak erakusten du sendabelar gisa zion begirune handia. Abuztuko Ama Birjinaren egunean bedeinkatzen zen landareetako bat zen, etxeko emakumeak babesteko. Etnografikoki, baserriko amonen aliatu nagusia izan da "adinaren kontuei" aurre egiteko eta gaixotasun baten ondoren giroa garbitzeko. Esaten zenez, etxeko nagusia emakume indartsu eta erabakigarria zen etxeetan salbiak indar handiagoz hazten ziren, energia femeninoaren ispilu balitz bezala.

Propietateak 

Propietate antiseptikoak, antibiotikoak eta hanturaren aurkakoak dituen landarea da. Oso ezaguna da erregulatzaile hormonal bikaina delako, ideal-ideala menopausiako beroaldiak eta hilekoaren minak arintzeko. Gure herri-medikuntzan, salbia-infusioa beti erabili izan da anginak osatzeko (gargarak eginez), digestioa hobetzeko eta hortzoiak sendotzeko. Odoleko azukre-maila (gluzemia) apaltzen laguntzen duela ere esaten da.

Salbia sukaldean 

Salbia eta Eztia (Eztarria leuntzeko) 

Prestatu infusio bat baratzeko 3 edo 4 salbia-hosto freskoekin ur irakinetan. Utzi 10 minutuz tapatuta pausatzen. Gehitu gure lurreko ezti-lore (lore-eztia) koilarakada eder bat eta limoi zorrotada bat. Iparraldeko hezetasun eta hotz egunetan eztarria leuntzeko erremediorik onena da. Sukaldean, hosto freskoak gurin pixka batean frijitu ditzakezu ravioli batzuekin jateko; gutizia hutsa!

Gogoratzeko lana 

Loraldi osteko inausketa. Zuhaixka azpialdetik soildu ez dadin eta gehiegi egurtu edo zurezko bihurtu ez dadin, egin formazio-mozketa bat uda amaieran, loratu diren adarrak moztuz.

Garaian garaiko lanak

• Martxoa/Apirila: Landatzeko edo mataza banatzeko garai egokiena.
• Maiatza/Ekaina: Hostoek indar handiena duten garaia. Bildu lehortzeko.
• Uztaila: Loraldia (lore urdin-more ikusgarriak).
• Abuztua/Iraila: Garbiketa-inausketa eta mantentze-lanak.
• Azaroatik Otsailera: Lozorroa. Izozteak ondo jasaten ditu, baina ez du buztin-lur putzutua maite.